Türkiye savunma ekosistemi, son dönemde hem kurumsal raporlarla hem de yeni tesis yatırımlarıyla üretim kapasitesi odağını belirgin biçimde öne çıkardı. MÜSİAD tarafından paylaşılan Türkiye Savunma Sanayii 2024 Raporu, yerli sanayide kapasite büyümesinin yüzde 70 seviyelerine ulaştığını vurgularken, kritik bileşenlerde dışa bağımlılık başlığını da gündemin merkezine taşıdı. Aynı dönemde ROKETSAN, Ankara Lalahan yerleşkesindeki yatırımlarını Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katıldığı bir programda kamuoyuna açtı; teslimatlar, temel atmalar ve yeni hatlarla seri üretim temposunu hızlandırmayı hedefledi. Savunma tarafında bu genişleme, yalnızca mühimmat ve füze hattı değil; askeri teknoloji tedarik zincirinin daha dayanıklı hale getirilmesi, nitelikli iş gücü ihtiyacının büyümesi ve savunma ihracatı kabiliyetinin sürdürülebilirliği açısından da yakından izleniyor. Küresel ticarette tedarik riskleri tartışılırken, Ankara’nın önceliği “kritik alt sistemleri içeride üretme” çizgisine oturuyor. Bu çerçevede, Türkiye’de savunma sanayi yatırımları bir yandan yeni istihdam ve altyapı getirirken, diğer yandan motor, güç aktarma, yarı iletken ve sensör gibi alanlarda daha fazla yerelleşme ihtiyacını görünür kılıyor.
Türkiye savunma sanayinde üretim kapasitesi artışını raporlar ve yeni yatırımlar destekliyor
MÜSİAD’ın yayımladığı Türkiye Savunma Sanayii 2024 Raporu, sektördeki artış eğilimini ölçülebilir bir veriyle özetledi: rapora göre yerli üretim kapasitesindeki yükseliş yüzde 70 seviyelerine taşındı ve stratejik ürün gruplarında “önemli başarılar” kaydedildi. Bu değerlendirme, son yıllarda platform geliştirme hızının yanı sıra alt yüklenici ağının genişlemesi ve seri imalat hatlarının olgunlaşmasıyla ilişkilendiriliyor.
Raporda, özellikle motor ve güç aktarma sistemleri alanında dışa bağımlılığın azaltılması gerektiği altı çizilen başlıklardan biri oldu. Kurul değerlendirmesinde, ALTAY tankı ve benzeri platformlarda bu bağımlılığın devam ettiği notu, kapasite tartışmasının yalnızca adet üretimi değil, kritik alt sistemlere erişim meselesi olduğunu hatırlatıyor. Tartışma, kamuoyunda dijitalleşme ve düzenleme gündeminin yoğunlaştığı bir döneme de denk geliyor; örneğin TBMM’nin dijital platformlara ilişkin yasa gündemi teknoloji sektöründe veri, altyapı ve güvenlik başlıklarını paralel bir hatta tutuyor.
ROKETSAN Lalahan tesisleri seri üretim hedefini büyütüyor
ROKETSAN’ın Lalahan’daki programında Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, yeni yatırımların savunma sanayisindeki yükselişin “kararlılık göstergesi” olduğunu söyledi. Görgün, devreye alınan tesisler ve temeli atılan altyapıların ROKETSAN’ın üretimden entegrasyona, testten ileri mühendisliğe uzanan yetenek setinde yeni bir aşamaya işaret ettiğini belirtti.
Etkinlikte öne çıkan başlıklardan biri istihdam oldu. Görgün’ün paylaştığı bilgilere göre, alınan tesislerde 2 bin kişilik ilave istihdam sağlanması, Lalahan Füze Entegrasyon Tesisleri’nde de 1300 kişilik yeni iş imkânı oluşturulması öngörülüyor. Bu vurgu, savunma teknolojileri tarafında kapasite artışının yalnızca fiziksel hatlarla değil, eğitimli iş gücüyle taşınabildiğini gösteriyor.
ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci ise yatırımların ölçeğini finansal boyutla tarif etti: temeli atılacak tesislerin yatırım bedelinin 1 milyar doların üzerinde olduğunu, bugünkü adımlarla toplam büyüklüğün 2 milyar dolar seviyesine taşınacağını ifade etti. İkinci’nin verdiği bir diğer kritik veri, Lalahan’daki entegrasyon alanında SİPER, HİSAR ve TAYFUN gibi sistemlerin üretim kapasitesinin 5 katına çıkarılması hedefi oldu; bu hedef, sahaya teslimat takviminin sürdürülebilirliği açısından sektörün yakından izlediği bir eşik olarak değerlendiriliyor.
Yerli üretim ve tedarik zinciri baskısı silah sanayi ile savunma ihracatını şekillendiriyor
MÜSİAD raporunda, ileri malzeme tarafında kompozit, grafen, nano malzemeler ve karbon fiber gibi alanlarda yerli üretim çağrısı öne çıktı. Kurul Başkanı Fatih Altunbaş, AR-GE’nin artırılması gerektiğini belirtirken, yarı iletkenler ve mikroişlemciler gibi bileşenlerde dışa bağımlılığın sürdüğünü, yatırımların hızlanmasının kritik olduğunu kaydetti. Bu başlık, sadece savunma ürünleri değil, sivil sanayinin tamamını etkileyen elektronik tedarik sıkışıklıklarının askeri teknoloji projelerine yansıma riskini de gündeme getiriyor.
Raporda ayrıca havacılık ve uzay tarafında Milli Muharip Uçak ve Göktürk projeleriyle dışa bağımlılığın azaltılmasının hedeflendiği, jet motoru ve uydu teknolojilerinde çalışmaların sürdüğü hatırlatıldı. Sensör dünyasında kızılötesi ve kuantum algılama gibi ileri algılayıcılarda milli çözümlere ihtiyaç vurgusu, modern harp konseptlerinde “görmeden vurmaya” uzanan zincirin en zayıf halkasına işaret ediyor.
ROKETSAN cephesinde ise tedarik sürekliliği ve ambargo riskleri doğrudan gündeme alındı. Haluk Görgün, Lalahan Füze Entegrasyon Tesisleri’nin kritik sistemlerde seri üretim temposunu ivmelendireceğini, kurulmakta olan altyapının patlayıcı ve kritik ham maddelerde dışa bağımlılığı azaltarak tedarik gücünü ve stratejik dayanıklılığı artıracağını söyledi. Bu yaklaşım, silah sanayi açısından yalnızca “daha fazla üretim” değil, kriz koşullarında üretimi kesintisiz sürdürebilme hedefi anlamına geliyor. Türkiye’de sanayi yatırımlarının lojistik tarafı da benzer biçimde tartışılıyor; örneğin demiryolu yatırımlarına ilişkin gündem, ağır sanayi taşımacılığı ve tedarik süreleri açısından savunma tedarik zinciriyle dolaylı bağlar kuruyor.
Bu tablo, kapasite artışının bir “stratejik yatırım” olarak ele alındığını gösteriyor: seri üretim hatları büyürken, motorlardan mikroelektroniğe uzanan kritik parçaların yerlileşmesi ve insan kaynağının güçlendirilmesi, savunma ihracatı hedefleriyle birlikte Türkiye’nin önümüzdeki dönemde en çok sınanacağı alanlar arasında yer alıyor.
