Çalışma Bakanlığı, Türkiye’de iş gücü piyasasının yeşil ve dijital dönüşüm baskısı altında yeniden şekillendiği bir dönemde, kapsamlı reform hazırlıklarını sürdürüyor. Süreç, 2026-2028 dönemini kapsayan Orta Vadeli Programın (OVP) 7 Eylül 2025’te 33010 (mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla daha net bir çerçeveye oturdu. OVP, küresel ve ulusal ekonomideki gelişmeleri analiz ederek makro hedefleri ve izlenecek sosyal politikaları ortaya koyarken; istihdamdan sosyal güvenliğe uzanan başlıklarda kurumlara “aynı hedef setine” hizalanma zorunluluğu getiriyor. Kamu bütçelerinden idari düzenlemelere kadar karar alma süreçlerinin OVP amaç ve öncelikleriyle uyumlu olması beklenirken, piyasada asıl merak edilen konu, hangi adımların ne hızla atılacağı.
Bu sorunun yanıtı için işaret edilen bir sonraki durak, programın ilk yılında uygulanacak somut tedbirleri detaylandırması beklenen 2026 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı. OVP’nin ekinde (EK-3) “öncelikli reform alanları” başlığıyla sıralanan konular, doğrudan istihdam, işsizlik, mevzuat ve işçi hakları tartışmalarının merkezine yerleşiyor. Ankara’da yürüyen teknik çalışmaların arka planında, şirketlerin nitelikli eleman bulma sıkıntısı ile çalışanların geçim baskısı aynı anda belirleyici olurken; yeni nesil çalışma biçimleri ve sosyal güvenlik dengesinin nasıl kurulacağı da dijital ekonominin gündemini etkiliyor.
OVP 2026 2028 çerçevesinde iş gücü piyasası reform gündemi netleşiyor
OVP, Türkiye’nin kalkınma planı, yıllık program ve merkezi yönetim bütçesi arasında hedef-politika-kaynak bütünlüğünü kurmayı amaçlayan temel politika dokümanı olarak konumlanıyor. Her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından üç yıllık perspektifle hazırlanıp Cumhurbaşkanı Kararıyla resmileştirilen program, bu yönüyle özel sektör açısından da öngörülebilirliği artıran bir “yol haritası” işlevi görüyor.
Programın ekinde yer alan “öncelikli reform alanları” listesinde, beşerî sermayenin güçlendirilmesi, işgücünün beceri uyumunun iyileştirilmesi ve kayıt dışılıkla mücadele ve denetimlerde etkinliğin artırılması gibi başlıklar öne çıkıyor. Bu maddeler, bir yandan işverenin aradığı yetkinliklerle eğitim ve mesleki yönlendirme arasındaki uyumsuzluğu, diğer yandan da sosyal güvenlik tabanını daraltan kayıt dışı istihdam sorununu aynı çerçevede ele almayı hedefliyor.
Son aylarda vergi politikalarıyla birlikte reform gündeminin genişlediği tartışmalar da dikkat çekiyor. Reform paketlerinin birbirini nasıl tamamlayacağına ilişkin değerlendirmeler, kamuoyunda farklı başlıklar üzerinden izleniyor; örneğin hükümetin vergi reformu tartışmaları gibi konular, istihdam maliyetleri ve kayıt dışılıkla mücadele başlıklarıyla aynı zeminde okunuyor. Bu bütüncül yaklaşımın sahada karşılığı, işverenin maliyet hesabından çalışanın bordrosuna kadar uzanacak.
Yeni nesil çalışma biçimleri ve sektörel dönüşüm mevzuat ve işçi hakları tartışmasını büyütüyor
OVP’de yer verilen reform alanlarından biri, yeni nesil çalışma biçimleri ve sektörel dönüşümlere uyum. Uzaktan çalışma, platform ekonomisi ve proje bazlı istihdamın büyümesi; klasik işyeri denetimi, prim tahsilatı ve çalışma süreleri gibi konularda mevzuatın güncellenmesi ihtiyacını artırıyor. Bu tablo, hem işverenin operasyonel esnekliği hem de işçi hakları bakımından yeni denge arayışlarını beraberinde getiriyor.
Sahadaki etkiler, özellikle yazılım, çağrı merkezi, e-ticaret lojistiği ve içerik üretimi gibi dijital iş kollarında daha görünür. İstanbul’da uzaktan çalışan bir yazılımcı için fazla mesai takibiyle esnek saat uygulamasını aynı zeminde yönetmek kolay değil; bir yandan da işveren, farklı şehirlerdeki ekiplerle sözleşme standartlarını korumaya çalışıyor. Bu nedenle reform hazırlıklarının, yalnızca “çalışma modeli” tartışmasıyla sınırlı kalmadan, denetim ve sosyal güvenlik bağlantısını da kurması bekleniyor.
Bu başlıkta, kamu kurumlarının OVP ile uyum yükümlülüğü belirleyici olacak. Bakanlığın yürüttüğü çalışmaların, şirketlerin işe alım süreçlerinden bordro uygulamalarına kadar uzanan alanlarda uygulama birliği oluşturması, dijital ekonomideki hızlı dönüşümün yarattığı gri bölgeleri daraltabilir. Nihai mesele, esnekliği artırırken hak kaybı riskini büyütmeyen bir çerçeve kurabilmek.
İstihdam işsizlik sosyal güvenlik hattında TES ve mali sürdürülebilirlik öne çıkıyor
OVP’nin iş gücü piyasasına dönük hattı, istihdamı artırma hedefini sosyal güvenliğin finansmanı ve kapsayıcılığıyla birlikte ele alıyor. Metinde yer alan başlıklardan biri Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES). Bu alan, emeklilikte gelir çeşitliliği tartışmalarını gündeme getirirken, sistemin tasarımı ve kapsamı kadar, işveren-çalışan-kamu mali dengesi açısından da yakından izleniyor.
Programın bir diğer odağı, sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi ve kayıt dışılıkla mücadele. Denetimlerde etkinliğin artırılması hedefi, özellikle prim tabanının genişlemesi ve uzun vadeli finansman açısından kritik görülüyor. Burada teknoloji kullanımı da öne çıkıyor: e-Devlet entegrasyonları, dijital bildirim süreçleri ve veri temelli risk analizleri, denetim kapasitesini artıran araçlar arasında sayılıyor.
Öte yandan OVP’de, işgücüne katılımda güçlük yaşayan kesimlerin istihdamının desteklenmesi ve beceri uyumunun iyileştirilmesi gibi hedefler de yer alıyor. Bu hedefler, işsizliksorununa yalnızca kısa vadeli teşviklerle değil, eğitim-işgücü eşleştirmesi üzerinden daha kalıcı bir perspektifle yaklaşılacağını gösteriyor. Gözler, hangi sektörlerin önceliklendirileceği ve uygulama takviminin nasıl netleşeceği için yıllık programa çevrilmiş durumda.
Çalışma hayatındaki dönüşümün ekonomiüzerindeki etkisi, yalnızca büyüme rakamlarıyla değil; şirketlerin yetenek açığı, çalışanların gelir güvencesi ve sosyal güvenlik dengesinin birlikte yönetilmesiyle ölçülecek. Bu nedenle önümüzdeki dönemde, OVP’nin çizdiği çerçevenin somut tedbirlere dönüşmesi, reform hazırlıklarının gerçek sınavı olacak.
